Papa León XIV Perupi: watukuypa willakuynin justicia nisqamantapas riman

2026 watapi noviembre killa 11 p'unchawpi, Papa León XIV Peru chayarqan, Chinchaysuyu watukuy paqarinan — payqa noviembre killa 6 kama 17 kama Uruguay, Argentina Peruwan purirqan. Kay watukuyqa manam imapas hunt'aqchu chaynatachu: Papaqa Peru llaqtapi iskay chunka watañawpa kawsarqan, 2015 kama 2023 kama Chiclayo obispo karqan, 2015 watapipas Peru runa tukurqan. Kay noviembre killapi, Peru llaqtaqa paypa kutimuyninta kusikun; pay willakuyninqa — chaninchay, amachay, El Niño manta amachaywan warmikunapa contras manaqa maqanakuy — mama llaqta kamachiyninpi uqlla kanmi, Tumbes suyupipas.

Peru runapas kasqa Papa

Robert Francis Prevostqa Chinchay Peruman misionero hamurqan, kawsayninqa mamalllaqtawan t'inkisqa karqan: 2014 watapi administrador apostólico chaymantataq Chiclayo obispo tukurqan, 2015 watapipas Peru runa kayta mañakuspa chaskirqan. Noviembre killa 13 p'unchawpi, Papaqa Chiclayoman kutimurqan, pusqawata obispo kasqan llaqtaman, watukuypa aswin suyakusqa p'unchawninman.

El Niño ñawpaqe kawsayta amachay

Mamallaqta kamachiypa ñawpaq rimasqanpi, Papaqa gobierno umalliqkunata riesgokunata ñawpaqmanta qawariy nirqan, runakunata allinta amachanampaq, El Niño paray pachapi. Kay mañakuyqa Chinchay Perupaq manam karuchu: SENAMHIqa Tumbes Piurapi puka avisota chaninchan (sinchi paraykuna), INDECIqa usqhaylla yanapay huñukunata apachirqan. Kamachiy ñawpaqninpiqa, SINAGERD nisqa Ley 29664 kamachiywanmi kamachisqa; suyu kamachiqkunaqa prevenciónwanmi responden.

Manchakuspa mana llamk'uspa

Extorsiónwan sicariatowan nanachisqa mamallaqtapi, Papaqa warmi wawakunapa mana manchakuspa llamk'anan derechonta amacharqan. Llaqta amachayqa manam sapalla políticaachu: llamk'anan derechopa k'askanmi. Ley 32743 nisqawan Congresoqa Ejecutivoman 90 p'unchaw seguridad ciudadana kamachiy qon, kay qillqapi ñawpaqta rikuchisqa.

Warmikunawan ama aswan maqanakuy

Papaqa machista yuyay kachkasqanta warmikunap contras maqanakuyta willarqan. Peru kamachiyqa yanapayta atin: Ley 30364 nisqawan 24 kama 72 horapi comisaría ud Familia juzgadopi amachay kamachiyta mañakuy atikunki, mana abogadoyuqpas, fiscalías especializadaspaqmi.

Chaninchaywan sensitividadwan chaninchay

Politikawan rakisqa mamallaqtaman, Papaqa nanasqa pachakunata chaninchaywan sensibilidadwan qawarinayku nirqan, Iglesia ukhupi rurasqa abusokunamanta reparaciónta mañarqan, nanasqakunata uyarinapaq ñanta kicharqan. Estado Constitucional de Derechopi, chaninchayqa manaWikunmanchu chaninchayta saqinayta, chaninchaypas mana saqinchu sensibilidadta: nanasqakunapa reparaciónqa efectiva tutelap k'askanmi.

Tumbes ayllukunapaq imata nin

Puka paray aviso kachkaptin, kamachiy practica recomendacionkuna:

• Documentokunata amachay: DNI, wasi t'itulo, contratos; copias digitalesniyuq kay.

• SUNARPpi wasiykita qawariy: dueño kasqayki rikuchispaqa, emergencia qhipa trámites, reclamoswan yanapaykunata facilchan.

• Seguro pólizaykita qawariy, paraykuna ñawpaqta wasiykip ruraymanta, kaptal ruraymanta wilqakunata churay.

• Ayllu maqanakuypi, comisaría ud Familia juzgadopi amachay kamachiyta mañakuy atinki, mana abogadoyuq.

• Extorsiónwan llapan delitota denunciy: upallayqa bandakunata yanapallanmi.

Tukuriy

Papa León XIV willakuyninqa Estado Constitucional de Derechopa k'askankunawan tupan: sinyikuna ñawpaq amachay, llamk'anapa amachay, warmikunap chaninchaywan amachay, mana impunidadwan chaninchay. Estudio Jurídico Cabrerapi, Tumbespi, Chinchay runakunawan empresakunawan yanapayku El Niño paraykuna, seguridadwan derechokuna amachaypi. Qam problemaykita qawachiykunan, dumpiy.